MILITAIRE ARCHITECTUUR

De strategische ligging van het land was in de Middeleeuwen bepalend voor de aanleg van de versterkingen rondom de steden in hun rijk, door de graven en later de hertogen van Luxemburg. Het direct langs de grens met Frankrijk en Duitsland gelegen Luxemburg speelde een belangrijke rol in de internationale politiek. Tussen 1443 en 1839 werd het land, evenals de Belgische provincies, niet minder dan zes keer door verschillende machten ingenomen en de Bourgondiërs, Spanjaarden, Fransen, Oostenrijkers, Hollanders en Pruisen zorgden ervoor, dat de stad Luxemburg zich gaandeweg ontwikkelde tot een van de meest belangrijke vestingen ter wereld, het "Gibraltar van het Noorden".

Rocher du Bock, Luxembourg

De hoofdstad werd verdedigd door middel van drie vestingwallen met 24 forten, 16 aanvullende versterkte gebouwen en een uitzonderlijk ondergronds netwerk van kazematten met een lengte van 23 km. In reactie op de technische ontwikkeling van de wapens werden de versterkte gebouwen uitgebreid en aangepast aan de nieuwe omstandigheden, alvorens er nieuwe afzonderlijke bouwwerken aan werden toegevoegd.

Het Verdrag van Londen van 11 mei 1867 verklaarde het Groothertogdom Luxemburg tot neutrale staat, wat leidde tot de ontmanteling van de vestingwerken. In 1995 werden de overblijfselen van de voormalige vesting en delen van de oude binnenstad op de Lijst van Werelderfgoed van de UNESCO geplaatst.

Werelderfgoed van de UNESCO Luxemburg is een moderne en kosmopolitische stad die leeft op mensenmaat. De sporen die het verleden heeft gelaten versmelten naadloos met de wervelende wereld van nu. Deze harmonieuze mix is een van de pijlers van de identiteit van deze stad: een smeltkroes van culturen met een rijk verleden. Luxemburg was ooit een indrukwekkende vesting die een Franse auteur bij de aanvang van de 19de eeuw vergeleek met de site van « Gibraltar », het symbool voor de ongenaakbare burcht. Door haar strategische ligging op de grens tussen het Franse koninkrijk en het Germaanse keizerrijk behoorde de citadel van Luxemburg, van de 16de eeuw tot de ontmanteling ervan in 1867, tot een van de belangrijkste vestingen van Europa. Naarmate de grote Europese mogendheden elkaar opvolgden (de keizers van het Heilig Roomse Rijk, het huis van Bourgondië, de Habsburgers, de koningen van Spanje en Frankrijk en ten slotte de Pruisische heersers) werd de vesting alsmaar groter en steviger. De grootste vestingingenieurs uit alle uithoeken van Europa, zoals Vauban, lieten er hun sporen. Vandaag is de citadel van Luxemburg het vehikel van dit gemeenschappelijke Europese verleden. De militaire en burgerlijke bouwwerken, die baden in een verrassend natuurlijke omgeving, zijn bepalend voor de architecturale uitstraling van de oude stad. Die uitstraling kreeg een wereldwijde erkenning toen de oude stad in 1994 werd opgenomen in het Werelderfgoed van de UNESCO. Sinds 1992 ijvert de vereniging « Frënn vun der Festungsgeschicht Lëtzebuerg a.s.b.l » (Vrienden van de Geschiedenis van de Citadel van Luxemburg) voor de promotie van het grootste nationale historische monument, de citadel van Luxemburg, onder meer door middel van begeleide bezoeken.  Internet: www.ffgl.lu E-mail: contact@ffgl.lu Postbus 711 L-2017 Luxembourg

ECHTERNACH

De stadsmuur uit de 12e eeuw strekte zich uit over een lengte van 2 km en werd versterkt door middel van twintig torens en 6 poorten. In 1850 werd de muur halverwege gesloopt om de uitbreiding van de stad te vergemakkelijken. Vandaag de dag zijn er nog zeven torens over en wat rest van de oude singel. 6 torens werden gerestaureerd en worden nu als vakantieverblijf aan toeristen verhuurd.

ESCH-SUR-SÛRE

Slechts enkele restanten en één wachttoren zijn overgebleven van het bolwerk uit de 15e eeuw, waarvan een deel in de nieuwe burgerbebouwing geïntegreerd werd.  Maar het verloop van de muur is tot op heden nog zichtbaar, als verbindingslijn tussen de oude binnenstad en de meer recente stadsdelen.

Rondweg "De Mysteries van Esch-sur-Sûre". Individuele auditieve rondleiding rondom de burchtruïne van Esch-sur-Sûre. Verhuur in het Huis van het Natuurpark.

GREVENMACHER

In de Moezelstad zijn meerdere overblijfselen van de stadsmuur uit de 13e eeuw bewaard gebleven.  Zeer bijzonder is de wachttoren (13e eeuw), die in klassieke stijl tot kerktoren werd omgebouwd.

Wandelpaden voeren langs de restanten van de stadsmuur. Folder verkrijgbaar.

Bureau voor Vreemdelingenverkeer
10 route du Vin
L-6701 Grevenmacher

Tel. +352 75 82 75
Fax +352 75 86 66

De drie torens (1050) waren onderdeel van de tweede verdedigingsmuur van de stad.

De torens van de Wenzelse muur in de vorm van een halve cirkel.

Torens van de Wenzelse muur

• de "Bock"-kazematten

De "Bockfelsen". In 963 verwierf de Ardenner graaf Siegfried de ‘Bockfelsen’. De steile rotshellingen speelden een belangrijke rol als militair-strategisch steunpunt. Aan drie kanten door het dal van de Alzette omgeven, was de rots alleen vanuit het westen toegankelijk, wat zijn verdediging vereenvoudigde. Onder de hoede van deze rots bevinden zich de archeologische crypte, de ‘Bock’-kazematten en de oude, onderaardse vestingwerken.

Ten tijde van de Oostenrijkse heerschappij (18e eeuw) werden de vestingwerken van de ‘Bockfelsen’ gezien als buitengewoon sterk. De tussen 1737 en 1746 uitgevoerde ondergrondse werkzaamheden schiepen ruimte voor 50 kanonnen en een garnizoen van 1200 soldaten. In 1875 werd de vesting van de ‘Bockfelsen’ afgebroken op één toren na.  De archeologische crypte toont de ontstaansgeschiedenis van het kasteel van de eerste graven van Luxemburg.

Dagelijks geopend, 30.05 tot 31.10, vanaf 10 tot 17 uur. Rondleidingen op aanvraag, Tel. +352 4796-2709.

• De Petrusskazematten

Onder de Spaanse heerschappij werden de middeleeuwse vestingwerken aan de toenmalige eisen aangepast. Zo ontstonden in 1644 de Petrusskazematten en andere belangrijke bolwerken, zoals het bijna geheel bewaard gebleven Bastion Beck, waarvan het platform tegenwoordig de ‘Place de la Constitution’ herbergt. Onder leiding van de veldmaarschalk Vauban (1633-1707) kregen de Petrusskazematten hun huidige vorm. In 1746 stichtten de Oostenrijkers de ‘Batterie de la Pétrusse’.

Geopend met Pasen en Pinksteren en gedurende de schoolvakanties. Bezichtiging met gids van 11 tot 16 uur.

• De citadel van het plateau van de Heilige Geest

De twee in 1685 gebouwde bastions en een smalle steeg richting stad, sneden het ‘Heilig Geist Plateau’ van de stadsdelen af, wat leidde tot het ontstaan van een citadel, die aan de zuidkant door vestingmuren versterkt was.

• De rondgang over de Corniche

De ook wel het ‘Terras van Europa’ genoemde vestingwal torent ook vandaag nog 35 m boven het lager gelegen gedeelte van de stad uit. Hij werd in 1632 door de Spanjaarden opgetrokken en in 1685 door Vauban voltooid.

Op het Rham-Plateau staan de op aanwijzing van Vauban gebouwde kazernes (1684/85). Hier zijn ook de overblijfselen van het reduit en van de woning van de putmeester te zien.

• De Spaanse torens

De benaming van deze kleine torens herinnert aan de Spanjaarden, die gedurende hun heerschappij in de 16e en 17e eeuw talrijke veranderingen aan de vestingen hebben toegebracht. De wachttorens bevinden zich aan het eind van de vestingwerken, die op de steile hellingen zijn ingericht.

• Het Staatsarchief

Dit gebouw werd in de 19e eeuw, in de tijd van de Duitse Bond, als militair ziekenhuis voor het Pruisische garnizoen opgericht. Sinds 1968 is hier het Nationale Archief ondergebracht.

Internet: http://anlux.lu

VIANDEN

In het hoger gelegen gedeelte van de stad Vianden vinden we nog delen van de stadsmuur, die ooit was voorzien van 24 torens en 5 poorten. Eén toren werd volledig gerestaureerd en verbouwd tot kunstenaars-accommodatie. Een aantal wandeltochten voert langs deze verdedigingsmuur, die uit lokale leisteen is opgetrokken. De stadspoorten zijn heden ten dage geheel verdwenen. Langs de stadsmuur werd een pad aangelegd.

Een historisch parcours "Intra Muros - Extra Muros" (lengte: 1,4 km) werd gebouwd langs de muren. Brochure is beschikbaar bij het VVV-kantoor, Tel. +352 83 42 57-1, www.vianden-info.lu.

Thematische bezichtigingen in Luxemburg stad • De Wenzelrondgang, "Een culturele reis door tijd en ruimte". Uitgangspunt van deze cultuur- en natuur-rondgang zijn de ‘Bockfelsen’ en de Corniche. Het pad voert langs de rue Sosthène Weis, over de Wenzel-muur naar de Jacobstoren. Op de eerste verdieping van deze toren, met een prachtig uitzicht op de hoofdstad, wordt de volledige ontstaansgeschiedenis van de vestingwerken, in het bijzonder die van de stad Luxemburg, aan de hand van audiovisuele middelen toegelicht. Tijdens de rondgang kan men op borden extra informatie over de geschiedenis van dit historisch gedeelte van Luxemburg lezen. • De Vauban rondweg. Deze rondweg draagt de naam van de bekende ingenieur Sébastien le Pestre de Vauban (1633-1707) en loopt door een deel van de vestingstad, die dateert van de 17e tot 19e eeuw, vanaf Pfaffenthal tot aan het begin van het Kirchbergplateau. • De Mansfeld Rondwandeling. Peter Ernst von Mansfeld was gouverneur van het hertogdom Luxemburg van 1540 tot 1604. Een rondgang van 4.7 km lengte leidt langs de restanten van zijn vroegere kasteel naar de vestingwerken uit de nieuwe tijd. Luxembourg City Tourist Office, Place Guillaume II, Postbus 181, L-2011 Luxembourg. Tel. +352 22 28 09 or +352 4796-2709, Internet: www.lcto.lu, E-mail: guides@lcto.lu • De toeristentreintje "Pétrusse Express" rijdt dagelijks van maart tot october van 10 tot 18 uur (om het half uur, behalve om 13 uur). Vertrek: Place de la Constitution. Sales-Lentz, Tel. +352 26 65 11, Internet: www.sightseeing.lu Het vesting in de musea Het Nationale Museum voor Geschiedenis en Kunst (www.mnha.lu) bezit een mooie collectie wapens en een schaalmodel van de voormalige vesting. Het Museum voor Geschiedenis van de stad Luxemburg (www.musee-hist.lu) presenteert de stedelijke ontwikkeling binnen de vestingmuren. Het Museum voor Hedendaagse Kunst "Grand Duc Jean" (www.mudam.lu), ontworpen door I.M. Pei, en het Museum "Dräi Eechelen" (onder constructie), dat door Jean-Michel Wilmotte is ontworpen, worden in de voormalige vesting van Thüngen ingericht. Musée Dräi Eechelen 26 rue Münster Tel. +352 478 6650 Fax +352 46 17 79 E-mail: monique.becker@ssmn.etat.lu